Breek die Stilte oor Vulvakanker
1 Augustus 2026 – As deel van Vrouemaand moedig die Kankervereniging van Suid-Afrika (KANSA) vroue aan om aandag te gee aan veranderinge in die eksterne genitale area, medies bekend as die vulva, en om mediese advies sonder skaamte of uitstel in te win.
KANSA se veldtog ‘Ken jou vulva, weet wanneer om te vra’ poog om vroue die terme en selfvertroue te gee om oor simptome wat hierdie deel van die liggaam raak, te bespreek.
“Vroue word dikwels geleer om skaam te voel om intieme gesondheidskwessies te bespreek. Dit kan hulle vertraag om hulp te soek wanneer simptome voortduur of aanhou terugkeer,” sê Lorraine Govender, KANSA Nasionale Bestuurder: Gesondheidsprogramme. “Ons boodskap is eenvoudig: weet wat normaal is vir jou en vra vir hulp wanneer iets verander.”
Die vulva is die eksterne genitale area en verskil van die vagina, wat intern is. Om die regte woord te gebruik, help vroue om simptome duideliker aan gesondheidsorgpersoneel te verduidelik.
Vulvakanker is ongewoon, maar Suid-Afrikaanse navorsing toon dat gevalle toeneem en dat dit jonger, middeljarige en ouer vroue kan raak. ‘n Ontleding van die Suid-Afrikaanse Nasionale Kankerregister-data het bevind dat die voorkoms van vulvale plaveisel-selkarsinoom met ‘n geskatte 8% per jaar tussen 2011 en 2021 toegeneem het. Die grootste toename in voorkoms is aangeteken onder vroue tussen 15 en 44 jaar en 45 tot 54 jaar.
Volgens KANSA se opsomming van die 2024 Nasionale Kankerregister-data was vulvakanker een van die 10 mees gereeld gediagnoseerde indringende kankers by Suid-Afrikaanse vroue. Altesaam 1 078 gevalle is bevestig deur die ondersoek van weefselmonsters, met ‘n geskatte lewenslange risiko van een uit 347 onder Suid-Afrikaanse vroue.
Veranderinge wat Nagegaan moet Word
Moontlike waarskuwingstekens van vulvakanker kan insluit:
- Aanhoudende jeuk, brand of pyn
- ‘n Knoppie, swelling of ‘n area van verdikte vel
- ‘n Seer, ulkus of wond wat nie genees nie
- ‘n Verandering in die kleur of voorkoms van die vel
- Bloeding wat nie met menstruasie verband hou nie
- Pyn wanneer jy urineer
- Pyn of ongemak tydens seks
- Simptome wat terugkeer na herhaalde behandeling
Hierdie simptome word dikwels veroorsaak deur toestande anders as kanker. Enige simptoom wat langer as twee weke duur, steeds terugkom of nie met gewone behandeling verbeter nie, moet deur ‘n gesondheidsorgpraktisyn beoordeel word.
“Om een van hierdie simptome te vind beteken nie dat ‘n vrou kanker het nie,” voeg Govender by. “Dit beteken wel dat die oorsaak behoorlik ondersoek moet word, veral wanneer die simptoom voortduur of herhaaldelik terugkeer.”
HPV, Inenting en Sifting
Sommige vulvakankers word gekoppel aan aanhoudende infeksie met hoërisiko-tipes menslike papillomavirus, of HPV. HPV-inenting is ‘n belangrike vorm van kankervoorkoming, en KANSA moedig ouers en versorgers aan om te verseker dat geskikte meisies die HPV-entstof deur Suid-Afrika se inentingsprogram ontvang.
Vroue moet ook nasionale riglyne oor servikale sifting volg. Servikale sifting kan HPV of abnormale selle in die serviks opspoor, maar dit toets nie vir vulvakanker nie. Vroue moet dus steeds aanhoudende veranderinge aan die vulva rapporteer, selfs wanneer servikale siftingresultate normaal is. KANSA beklemtoon dat HPV sonder oordeel of stigma bespreek moet word.
HPV is algemeen, en ‘n persoon kan die virus vir jare hê sonder om dit te besef.
“Om jou liggaam te ken en vroeg te praat daaroor gee gesondheidswerkers die geleentheid om die simptoom te ondersoek, die oorsaak te identifiseer en verdere sorg te reël indien nodig,” sluit Govender af. “Daar is geen skaamte daarin om hulp te vra nie.”
(Vir meer inligting, kontak asseblief Lucy Balona, Hoof: Bemarking en Kommunikasie by KANSA per e-pos lbalona@cansa.org.za. Skakel 011 616 7662 of sel 082 459 5230).
Verwysing
Shing JZ, Mashele S, Tsegaye AT, Da Costa Dias B, Engels EA, Chikandiwa A, et al. “Changes in incidence of HPV-related cancers in South Africa, 2011–21: a cross-sectional analysis of the South African National Cancer Registry.” The Lancet Global Health. 2025.
Cancer Association of South Africa. Incidence of Cancer in South Africa According to the National Cancer Registry – 2024. CANSA. 2026.
National Cancer Registry and Cancer Statistics overview, South Africa – 2024.
Sajo AE, Mnisi EF, Bassa S, Visser C, Dreyer G. “Clinico-pathological and treatment characteristics of HIV- and non-HIV-related vulvar cancers: analysis of a South African cohort.” PLOS ONE. 2025.
World Health Organization. Human papillomavirus and cancer. Fact sheet. 5 March 2024.
South African Government and National Department of Health. Human Papillomavirus vaccination campaign to protect girls from cervical cancer. 2026.
Centers for Disease Control and Prevention. Vaginal and Vulvar Cancer Risk Factors. 2024.
Cancer Association of South Africa. Fact Sheet on Human Papilloma Virus Infection and Cancer. December 2025.
